Xronologik jadval

3-3,5 mln. yil ilgari – Olduvoy odami (Sharqiy Afrika)
1 mln.-700-600 ming yil ilgari -Yava oroli odami (pitekantrop).
700-600 ming yil ilgari – Xitoy odami (sinantrop).
500-50 ming yil ilgari – arxantroplar, Neandertal.
1 mln. yildan ziyodroq – Selung‘ur (Fergantrop).
1 mln.-15-13 ming yil – 0 ‘rta Osiyoda paleoiit davri.
1 mln.-ЮО ming yil-Ilk paleoiit.
100-40 ming yil-0‘rta paleoiit (Teshiktosh odami).
40-12 ming yil-So‘nggi paleoiit.
12-7 ming yilliklar-Mezolit davri ( 0 ‘rtatosh davri).
6-4 ming yilliklar- Neolit davri (Yangi tosb.davri).
4 ming yillikning oxiri-3 ming yillikning boshlari-Eneolit (mis-tosh)
davri.
3-2 ming yillik-Bronza asri.
6-4 ming yillik-Joytun, Kaltaminor va Hisor madaniyatlari.
4 ming yillik oxiri-3 ming yillik boshlari-Lavlakon, Sarazm. Mezolit-neolit davri-0‘rta Osiyoda ibtidoiy tasviriy san’atning paydo
bo‘lishi.
3-2 ming уi1ik-Zamonbobo, Sopollitepa madaniyatlari.
3 ming yillik-dunyo tarixidagi ilkyozuv paydo bo‘lishi.
4-3 ming yillik-dunyo tarixida ilk davlatlaming paydo bo‘lishi.
1 ming yillikning boshlaridan-temir asri.
Mil.avv. V-IV asrlar-O’rta Osiyoda ilk yozuv paydo bo’lishi.
Mil.avv. 1ming yillik birinchi yarmi-”Avesto”ning paydo bo’lishi. Mil.aw. Vll-Vl asming boshlari – Zarato‘shtra faoliyati.
MiLavv. I ming yillik o‘rtalari – Eron ahamoniylarining 0 ‘rta Osiyo
viloyatlarini bosib olishi.
Mil.avv. 1 ming yillik boshlari-O’rta Osiyoda ilk davlat uyushmalarining
paydo bo‘lishi.
Mil.aw.Vl-lV asrlar-Ahamoniylar mixxat yozuvlari.
Mil.avv. 555-330 yy. 0 ‘rta Osiyo tarixiy-madaniy viloyatlari Ahmonylar
davlati tarkibida.
Mil.avv. 530 y.-Massagetlaming Kir II qo‘shinlarini tor-mor- etishi. Mil.avv. 522-486 yy.-Doro I hukmronligi.
M ilaw . 522-y.ning oxiri-Doro I ga qarshi MargMyona qo‘zg‘oloni. Mil.avv. 519-518 yy.-”Saklar o‘lkasi”dagi forslarga qarshi Skunha
boshchiligidagi kurash.
502
www.ziyouz.com kutubxonasi

Mil.avv. V asr ocrtalari-Bolqon yarim orolidagi shahar-davlatlarning kuchayishi.
Mil.avv. 334 y. bahori-makedon qo‘shinlari forslarga qarshi yurish boshladi.
Mil.avv. 329 y. bahori-Makedoniyalik Iskandar qo‘shinlari Oks (Amudaryo) bo’ylarga yelib keladi.
MiLavv. 328 y. bahori- yunon-makedonlarga qarshi kurash avj oldi. Mil.avv. 327 y. oxiri-Sug‘diyonadagi qo‘zg‘oIonning so’nggi o‘choqlari
ham bostirildi.
Mil.avv. 334-324 yy.-makedoniyalik Iskandarning harbiy yurishlari
natijasida ulkan davlat tashkil topdi.
Mil.avv. 323-y.-makedoniyalik Iskandarning Bobilda to‘satdan vafot
etishi.
Mil.avv. 312-y.-Iskandarning eng ishonchli sarkardalaridan biri Salavka
hukmronligi o‘matildi.
Mil.avv. 293-261 yy.-Antiox G‘arbga qilgan yurishlari bilan shuhrat
qozondi.
Mil.avv. 250 y.-Parfiya va Yunon-Baqtriya davlatlari salavkiylar
davlatidan ajralib chiqib o‘zlarini mustaqil deb e’lon qildilar.
Mil.avv. 247-y.-Parfiyada Arshak boshchiligidagi pamlar qabilasi Niso
shahriga hujum qilib uni egallaydi.
Mil.avv.]71-138 yy.-Parfiyada Mitridat I hukmronligi.
Mil.avv. Ill asming ikkinchi yarmi-11 asming birinchi yarmi-Yunon-
Baqtriya davlatining gullab yashnagan davri.
Mil.avv. 250-140G‘ 130 yy.-Yunon-Baqtriya davlati mustaqil davlat
sifatida.
Mil.avv. Ill asr boshlari-Qang* davlatining paydo boMishi.
Mil.avv. II asr boshlari-Qang‘ davlati yerlarini kengayishi.
Mil.avv. II-I asr- Qang‘ davlatining kuchaygan davri.
MiLavv. III-mil. V asrlar-Qovunchi madaniyatining yoyilishi.
Mil.avv. Il-I asrlar- Xitoy manbalarida Dovon (Da-yun) haqidagi
ma’Iumotlar.
Mil.avv. 125 y.-Mashhur Xitoy sayohatchisi Chjan Syanning Dovonga
kelishi.
MiLavv. II-asr oxiri-Xitoy va Dovon o‘rtasida harbiy to‘qnashuvlar. MiLavv. 172-161 yy.-Yuyecbji qabilalarining xunnlardan magMubiyatga
uchrashi.
MiLavv. 140-130 yy.-yuyechjilaming Baqtriyaga bostirib kirishi. MiLavv. 125 y.-Katta Yuyechji davlatining inqirozi.
503
www.ziyouz.com kutubxonasi

Mil.avv. I asrning oxiri-mil. I asming boshlariga kelib Guyshuan hokimi Kiotszyukyu, Qobulislon va Qandarhorni zabt etadi.
Mil.avv. 1I-I asr-0‘rta Osiyoda yunon-makedon hukmronligi tugatilishi. Mil.avv. IV asr-Hindistonda buddaviylik dinining paydo boMishi.
IV asr-Turon o’lkasiga shimoldan ko‘chmanchi xion qabilalarining
hujumi boshlanadi.
IV asrning 60-70 yy.-Eron shohi Shopur II ning xiyoniylar bilan kurashi. V asming 30-yy.-Eftalitlar bilan Eron sosoniylari o‘rtasidagi birinchi
to‘qnashuv.
459-y. – Eron taxtiga Peroz chiqadi.
470-529-yy. – Mazdak Hamadon zardo‘shtiylikning asl g’oyalarini
hayotga tadbiq qilmoqchi bo’lib, o‘zharakat mafkurasini yaratdi. 496-y.- Kubod shohning taxtdan ag‘darilishi.
531 -579-yy.-Kubodning o‘g‘li Xusrav I Anushervon.
V-Vl asr-dehqonchilik vohalarida eftalitlaming o‘troq!ashuvi kuchayishi. 551-y.-Markaziy Osiyodagi eng kuchli bo‘!gan jujanlar xonini turkiylar
tomonidan mag‘lub etilishi.
55I-744-yy.-Bumin yangi davlat-Turkiy xoqonlikka asos solishi
554-y. – Muqan xoqonning Sharqqa yurishi.
558-y. -Turkiylaming Ural va Volga bo‘ylarini zabt etib Shimoliy
Kavkazdagi ko‘chmanchi ovarlar bilan to‘qnashuvi.
563-y.-eftallarga qarshi, shimoldan turkiylar, janubdan sosoniylar hujumi. 576-y.-Muqan xoqon va Istemi yabg‘ulami vafotidan so‘ng Turkiy
xoqonlikning ta’siri ancha zayiflasha boshlashi.
600-y. – Qora Churin o’zini xoqon deb e’lon qilishi.
603-y.- Xoqonlik to‘la mustaqil 2 qismga bo‘linishi.
618-y. – Xoqon Sheguy vafoti; Xoqon Tunyabg’u davrj boshlanishi. 630-y.-Xoqon Tunyabg‘u vafoti.
657-659-yy. – Xitoyning Tan imperiyasi qo‘shinlarini Yettisuvga bostirib
kirishi.
570-632-.yy. – Muhammad payg‘ambar faoliyati.
650-651-yy. – Arablaming 0 ‘rta Osiyoga harbiy harakatlari boshlanishi. 651-y. – Marv shahrining arablar tomonidan egallanishi.
652-y. – Xuroson noibi Abdulloh Amir Chag‘aniyonni egallashi.
654-y. – Sug’ddagi Maymurg* qal’asiga arablaming birinchi hujumi. 657-y. – Chag‘aniyonga arablami qayta yurishi.
683-y. – Xalifa Yazidning vafotidan so‘ng toju-taxt uchun kurash. 705-y. – Qutaybanng Balx viloyatini bosib olishi.
706-y. – Qutaybaning katta qushin bilan Movarounnahrga kirib kelishi.
504
www.ziyouz.com kutubxonasi

708-709-yy.-Qutaybaning Buxoro va uning atrofiga bir necha bor hujumi. 710-712-yy.- Xorazmshohning Qutayba bilan tinchlik sulhini tuzishi. 710-737-yy.-Tarxunning ukasi G’uraknirg taxtga o’tirishi.
712-y. kuzi-Samarqandda arab noibiga qarshi qo‘zg‘o!on ko‘tarilishi. 713-y. bahori-Qutaybaning yetib kelishi va qo‘zg‘olon bostirilishi.
720-y. – Arablar siyosatiga qarshi Sug£d aholisining bosh ko‘tarishi. 727-730-yy.-lslom dinini qabul qilganlardan xiroj va jizya solig’i olishni
bekorqilinishi.
733-734 yy.-Zarafshon vohasidagi qurg‘oqchilik, mustamlaka zulmining
kuchayishi.
736-737 yy.-Asadning qo‘shini Xurosondan Xorisni siqib chiqarishga
muvaffaq boMishi.
718-y. – maxfiy tarzda Muhammad Payg‘ambaming amakilari Abbosning
tarafdorlari o’z g’oyalarini targ‘ib qila boshlashi.
744-750-yy. – Marvon II hukmronlik davrida Ummaviylar siyosatiga
qarshi norozilik kuchayib ketishi.
749-y. – Abu Muslim qo‘shini xalifalikning markaziy viloyatlariga yurish
qilishi.
749-754-yy. – Abbosiylardan bo’lgan Abulabbos Safaroh xalifalik taxtiga
o‘tirishi.
751-y. – Buxoro shahrida Shorik ibn Shayhulmahr boshchiligida
qo‘zg‘olon ko‘tarilishi.
755-y. – Abu Muslimning Bag‘dodda o‘ldirilishi.
813-y. – Ma’munning xalifalik markazi Bag‘dodni egallashi.
821-y. – Tohir ibn Husaynning Xurosonga noib etib tayinlanishi.
822-y. – Tohir ibn Hasayn Ma’mun odamlari tomonidan oMdirildi. 822-830-yy. – Talxa ibn Tohir noib etib tayinlanadi.
839-840-yy. – N uh ibn Asad Isfijob viloyatirti bosib oldi va uni
mustahkamladi.
IX asming 60-70-yillari-Tohiriylarga qarshi xalq harakatlarining
kuchayishi (“G‘oziylar”).
873-y. – Safforiylaming tohiriylarga qattiq zarba berib Nishopumi
egallashi.
819-820-yy. – Somonxudot nabiralarining turli viloyatlarga noib etib
tayinlanishi.
879-892-yy. – Ismoil Somoniyning Buxoroga hokimlik davri.
892-907-yy. – Ismoil Somoniyning Movarounnahr va Xurosonga
humronligi.
992-y. – Qoraxoniylar xoni Bug‘roxon Buxoroni egallashi.
505
www.ziyouz.com kutubxonasi

997-у. – Nuh II Somoniy ham, Sabuktegin ham vafot etadi.
1017-y. – Mahmud C’aznaviy Xorazmni bosib oladi.
1068-y. – Movarounnahrda qoraxoniy Ibrohim ibn Nasr o‘g‘iIiari o‘rtasida
taxt uchun kurashning boshlanishi.
1080-y. – Shamsulmulk vafotidan keyin Movarounnahrda hokimiyat
uchun kurash avj oladi.
1089-y. – Malikshohning Movarounnahrga bostirib kirishi.
1130-y. – Saljuqiy Sanjar Samarqandni egallaydi.
1030-y. – Mahmud G‘aznaviy vafot etadi.
1030-1041-yy. – Ma’sud G‘aznaviy taxtni egalladi.
1035-y. – Saljuqiylaming Xurosonga yangi hujumi.
I040-y. – Ma’sud G‘aznaviy vafot etdi.
1038-1063-yy. – Saljuqiylar davlatining bosh sultoni etib Tog’rulbek
saylandi.
1118-1147-yy. – Hokimiyat buyuk saljo‘qiylar sulolasining so‘nggi yirik
vaktli Sulton Sanjar qoMiga o‘tadi.
1127-1156 yy.- Qutbiddin Muhammad Otsiz hukmdor boMdi.
1158-y. – Elarslon katta qo‘shin bilan Movarounnahrga bostirib kirdi. 1157-y. – G‘uriylar sultoni G‘iyosiddin Muhammad Hirotni egalladi. 1194-y. – mart oyida Takash qo‘shinlari Tog‘rul II ga qarshi urush ochdi. 1200-y. – Takash vafot etdi.
1203-y. – Muhammad Horazmshoh qoraxitoylarning yordamida
Xurosonni butunlay bosib oldi.
783-850-yy. – Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy faoliyati. 797-865-yy.-Abul Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Nosir al-Farg‘oniy
yashab ijod qilgan.
873-951-yy. – Abu Nasr Muhammad ibn Muhammad Forobiy (O!tror)
Forob yaqinida Vasij shaharchasida tavallud ko‘rgan va Damashqda
vafot etgan.
899-959-yy. – Abu Bakr Muhammad ibn Ja’far Narshaxiy faoliyati. 980-1037-yy. – Abu Ali ibn Sino faoliyati.
973-I048-yy. – Abu Rayhon Beruniy faoliyati.
960-1041-yy. – Abu Abdulloh Ja’far Rudakiy faoliyati. 809-870-yy. – Imom Buxoriy faoliyati.
824-892-yy. – Imom at-Termiziy faoliyati.
1103-1179-yy. – Xoja Abduxoliq G‘ijduvoniy faoliyati.
1145-1221-yy. – Najmiddin Kubro faoliyati davri;
1127-y. – Qoraxoniy Arslonxon tomonidan mashhur imorat-Minoravi
506
Kalon barpo etildi.
www.ziyouz.com kutubxonasi

1204-у. – Uyg‘ur alifbosi mo’g’ul yozuvi uchun asos sifalida qabul qilindi.
1215-y. -Dashti Qipchoq yurishida Xorazmshoh mo’g’ullarning Jo‘chi boshchiligidagi harbiy qo‘shiniga duch keladi.
1218-y.- Muhammad Xorazmshoh o‘zining yangi poytaxti deb e’lon qilgan Samarqand shahriga kirib keldi.
1219-y. – Chingizxon o’z o’g’illari boshliq 200 mingga yaqin asosiy harbiy kuchlari bilan puxta tayyorlangan Xorazmshoh-Anushteginiylar davlati ustiga harbiy yurishni boshladi.
1220-y. – Chingizxon Termizga yurish boshladi.
1220-y. – Muhammad Xorazmshoh plevrit kasali bilan og’rib Kaspiy
dcngizidagi Ashuradi orolida vafot etadi.
1221-y. – Jaloliddin Manguberdi G‘aznaga kirib keladi.
1221-y. – Sind daryosi bo’yida uch kun davom etgan hal qiluvchi jang
bo‘lib o’tdi.
1230-y. – 10 avgustida Ko’niya sultoni, Xims hokimi, Halab hokimi,
Mayafiriqin hokimi va Baynas hokimlarining birlashgan ittifoqi
Jaloliddinni mag‘lub etadi.
1227-y. – Chingizxon o‘limi arafasida o’g’illariga turli zabt etilgan
yerlami ulus etib bo’lib berdi.
1238-y. – Mahmud Torobiy qo‘zg‘oloni.
1256-y. – Mo‘g‘ullar Xulagu boshchiligidagi Eron, Kurdiston, lroq va
Yaqin Sharqning boshqa yerlariga hujum qiladilar.
1241 -y. – Oltin 0 ‘rda davlatining tashkil topishi.
1261-1266-yy. – Chig‘atoyning nevarasi Olg’uxon Oltin 0 ‘rdaga qarshi
kurashib, Chig’atoy ulusini qayta tiklashgamuvaffaq bo‘ldi. 1251-1259-yy.- Oltin0‘rdadaMunqahoqonhukmronligi.
1272-y. – Xulagiylar tomonidan Kesh vaNasafiiing talon-taroj etilishi. 1271-y. – Ma’sudbekning pul islohoti o’tkazishgakirishishi. 1318-1326-yy. – Duvaxon hukmronligi davri va uning islohotlar
o‘tkazishi.
1326-1334-yy. – Oloviddin Tarmashirin faoliyati.
1343-1346-yy. – Qozonxon hukmronligi.
1333-y. – Arab sayyohi Ibn Battuta Buxoroda bo’ldi.
1247-1326-yy. – Pahlavon Mahmud faoliyati davri.
I318-1389-yy. – BahovuddinNaqshband faoliyati davri.
1336-1405-yy. – Amir Temur faoliyati davri.
1360-1370 yy.rAmir Husayn va Teniurning Movarounnahr siyosiy
507
hayotida faollashuvi.
www.ziyouz.com kutubxonasi

1361-1365-yy.- Amir Husayn va Temur o’rtasidagi iliq munosabatlar davri.
1365-1370-yy. – Amir Husayn va Temur munosabatlarining yomonlashuvi.
1362-y. – Seyistondagi jangda Temuming jarohatlanishi.
1363-y. – Mo‘g‘ul xoni IIyosxo‘janing Movarounnahrga yangi hujumi. 1365-y. – ’’Loyjangi”.
XIV asming 30-yillari-Eronda sarbadorlar harakatining paydo boMishi va
50-60-yillarda Movarounnahrda yoyilishi.
1366-y. – Amir Husaynning Samarqand taxtiga o‘tirishi.
1370-y. – Amir Husaynning vafoti va Temuming taxtga o‘tirishi. 1372-1388-yy. – Amir Temuming Xorazmga besh marta yurish qilishi. 1386-1388-yy. – ”Uch yillik” yurish.
1392-1396-yy. – ”Besh yillik” urush.
1399-1404-yy. – ’’Yetti yillik” urash.
1395-y. – To‘xtamishxonning batamom tor-mor etilishi.
1387-1392-yy. – Ozarbayjon, Armaniston va Gruziyaning Temurga
bo‘ysundirilishi.
1398-y. – Hindiston yurishining tugashi.
1400-1402-yy. – Misr va Turkiyaning bo’ysundirilishi.
1366-1408-yy. -Temumingo‘g‘li Mironshoh faoliyati.
1377-14470-yy. – Shohruh Mirzo faoliyati.
1394-1449-yy. – Ulug‘bek Mirzo faoliyati.
1405-1409-yy. – Samarqandda Xalil Sulton hukmronligi.
14Q5-l406-yy. – Xalil Sultonning Shohruh va Pirmuhammad qo’shinlari
bilan Movarounnahr taxti uchun kurashi.
1407-y. – Pirmuhammadning Pir Ali Toz tomonidan o‘ldirilishi.
1409-y. – Shohruhning Samarqandni egallashi.
1411-y. – Ulug‘bekning Samarqand taxtini mustaqil boshqara boshlashi. 1413-y. – Shohruh tomonidan Eronning egallanishi.
1414-1415-yy. – Ulug’bekning Farg’onani egallanishi.
1416-y. – Qoshg’ami Ulug‘bekkatopshirilishi.
1425-y. – Ulug‘bekning Mo‘g‘uliston qo‘shinlarini tor-mor etishi.
1427-y. – Ulug’bekning Dashti Qipchoq qo‘shinlaridan magMubiyatga
uchrashi.
1428-y. – Ulug‘bekning Movarounnahrda pul islohoti o‘tkazishi.
1446-y. – Shohruh Mirzoning so‘.nggi harbiy yurishi.
1448-y. – Ulug‘bek va Abdulatif qo‘shinlari Tarnob vaainida Alouddavla
qo‘shinlarini tor-mor etishi.
508
www.ziyouz.com kutubxonasi

1449-у. – Abdulatif va Ulug‘bek o‘rtasida jang.
1450-y. – Padarkush Abdulatifning o‘ldiriiishi.
1451-1469-yy. – Samarqandda Sulton Abusayid Mirzo hukmronligi.
XV asming ikkinchi yarmi-Movarounnahr va Xurosonda Temuriy shahzodalaming toj-taxt uchun kurashlari.
1417-y. – Buxoroda madrasa bunyod etildi.
1420-y. – Samarqandda madrasa qurildi.
1433-y. – GMjduvonda madrasa qurildi.
1424-1429-yy. – Samarqandda Ulug‘bek madrasasi qurilishi. 1469-1506-yy. – Husayn Boyqaro hukmronligi.
1480-y. – Dashti qipchoqda Shaybonixon hokimiyat tepasiga keldi. 1494-y. – Farg‘onada Bobur Mirzo hokimiyat tepasiga keldi.
1497-y. – Bobur Mirzoning Samarqand taxtini egallashi. 1500-y. – Shayboniyxon Samarqandni egalladi.
1500-y. – Bobur Mirzo Samarqandni ikkinchi marta egalladi. 1501-y. – Shayboniyxon Samarqandni yana egalladi. 1505-y.- Shayboniyxon Xorazmni zabt etdi.
1507-y. – Shayboniyxon Xurosonni egalladi.
1510-y. – Shayboniyxonning Eron shohi Ismoil bilan to’qnashuvi va halok
b o ‘lishi.
1511-y. – Shoh Ismoilning Movarounnahrga hujumi.
1512-y. – Xorazm xonligining tashkil topishi.
1526-1858-yy. – HindistondaBoburiylar sulolasining hukmronligi. 1538-y. – Ubaydullaxonning Xorazmni egallashi.
1557-1598-yy. – Abdullaxon II hukmronligi. Uning Balxni (1573),
Shahrisabz, Qarshi, Hisomi (1574), Samarqandni (1578), Toshkentni
(1580), Urganchni (1595) zabt etishi.
1548-1549-yy. – Abdulazizxon xonaqohi, Mag’oki Attori masjidi qurildi. 1558-1559-yy. – Antoniy Jenkinsonning Buxoroda boMishi.
1581-y. – Modarixon madrasasi, Oyposhsha oyim madrasasi qurildi. 1587-y. – Shoir Mushfiqiy vafoti.
1601-y. – Ashtarxoniylar hukmronligining boshlanishi.
1612-1613-yy. – Toshkentda Imomqulixonga qarshi qo‘zg‘olon.
1616-y. – Arab Muhammad madrasasining qurilishi.
1619-1622-yy. – Elchi Ivan Xoxlovning Xiva xonligida bo‘lishi.
1619-y. – Sherdor madrasasining qurilishi.
1657-1662-yy. – Buxoroda Abdulazizxon madrasasi qurildi. 1669-1671-yy. – Elchilar aka-uka Pazuxinlarning Buxoro xonligida
509
boMishi.
www.ziyouz.com kutubxonasi

1681-y. – Qoraqalpoqlarning Subhonqulixonga qarshi qo‘zg:oloni. 1645-1724-yy. – Shoir So‘fi Olloyor hayoti va faoliyati.
1685-y. – Xiva xonining Samarqandni egallashi.
1688-y. – Xiva xonligining Buxoro xonligiga bo‘ysundiriiishi. 1700-y. – Shohniyoz jo ‘natgan elchining Rossiyaga borishi. 1708-y. – Ubaydullaxonning pul islohoti o’tkazishi.
1710-y. – Qo‘qon xonligi tashkil topishi.
1714-1717-yy. – Bekovich-Cherkasskiyning Xiva xonligiga qarshi yurishi.
1716-y. – Xonquli to‘pchiboshi boshchiligida Buxoro xoni elchilarining Rossiyaga borishi.
1718-1724-yy. – Florio Beneveni elchiligi.
1722-1723-yy. – Jung‘orlarning 0 ‘rta Osiyoga hujumi.
1740-y. – Nodirshohning 0 ‘rta Osiyoga yurishi.
1741-y. – Xivaliklaming eronliklarga qarshi ozodlik kurashi.
1742-y. – Qoraqalpoq zodagonlarining Rossiya vassalligiga o‘tishi. 1753-y. – Buxoroda hokimiyat tepasiga mang’itlar keldi.
1765-y. – Xivada Muhammad Amin inoq madrasasi qurildi.
1770-y. – Xiva xonligida nokimiyatni qo‘ng‘irotlar egalladi. 1774-1776-yy. – Ernazar Maqsud o‘g*li elchiligining ikkinchi bor
Rossiyada bo‘lishi.
1825-1899-yy. – Komil Xorazmiy Niyozmuhammad o’g‘li yashagan yillar. 1827-1828-yy. – Qoraqalpoqlarning Oydo‘stbiy boshchiligidagi
qo‘zg‘oloni.
1827-1900-yy. – Berdimurod Qarg’aboy o‘g‘Ii Berdaq hayoti va ijodi>
faoliyati yillari.
1839-y. – General Perovskiy boshchiligidagi rus qo‘shinlarining Xivaga
yurishi.
1841-1842-yy. – Ingiiz josuslari Stoddart va Konollining xonliklardc
bo‘lishi.
1842-y. – Amir Nasrulloning Qo’qon xonligini bosib olishi.
1847-y. – General Obruchev Xivaning Rayim qaPasini egalladi. 1850-1903-yy. – Muhammad Aminxo’ja o‘g‘li Muqimiy yashagan yillar. 1851-1914-yy. – Jadidlar yetakchisi lsmoil Gaspirali yashagan yillar. 1853-y. – Perovskiy qo’mondonligidagi rus qo‘shinlari Oqmachit harbi>
istehkom qal’asini egalladi.
1854-y. – Vemiy istehkomi ruslar tomonidan egallandi. . 1858-1909-yy. – Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li Furqat yashagan yillar. 1864-y. – Polkovnik Chemyayev qo‘shini Avliyoota qal’asni bosib oldi.
www.ziyouz.com kutubxonasi
510

1864-y. 12-iyun – Polkovnik Veryovkin qo’shini Turkiston sbahrini zabt etdi.
)864-y. 22-sentabr-Chimkentga rus qo‘shinlari ikkinchi marta hujum boshladi va bosib oidi.
1865-y. 29-aprel – General Chemyayev Niyozbek qal’asini bosib oidi. 1865-y. 17-iyun – Toshkent shahri qattiq jangdan keyin bosib olindi. 1866-y. – General Romanovskiyning qo‘shini Yeijar yonida amirlik
qo‘shinlarini tor-mor keltirdi.
1866-y. 24-may – Amirlikning Xo‘jand qal’asi egallandi.
1866-y. 2-oktabr – 0 ‘ratepa bosib olindi.
1866-y. 18-oktabr – Ruslar Jizzaxni bosib oidi.
1867-y. 14-iyul – Podsho Aleksandr II farmoni bilan Turkiston general-
gubematorligi va Turkiston harbiy okrugi tashkil etildi.
1867-y. – Toshkentda meteorologik stansiya ochildi.
1868-y. 1-may – Fon Kaufman qo‘m£>ndonligidagi qo’shin Cho‘ponota
tepaligini bosib oidi.
1868-y. 2-may – Ruslar Samarqand shahrini egalladi.
1869-y. 23-iyun – Zirabuloq shartnomasi tuzildi. Amir Muzaffarxon
podshoga vassal “hukmdorga” aylandi.
1870-y. – Toshkentda kutubxona ochildi.
1871-y. – Muhammad Rahimxon madrasasi qurildi.
1873-y. – Chor Rossiyasi qo‘shinlarining Xiva xonlgiga hujumi.
1873-y. 23-may- Xazoraspqal’asi bosib olindi.
1873-y. 29-may-Xivajangbilanegallandi.
1873-y. 12-avgust – Gandamiyon shamomasi tuzildi va Xiva Rossiya
vassaliga aylandi.
1873-y. – Turkiston general-gubematorligiga bo‘ysundiri!gan Amudaryo
boMimi tashkil qilindi.
1809-1874-yy. – Muhammad Rizo Ogahiy yashagan yillar.
1873-1876-yy. – Po‘latxon boshchiligidagi qo‘zg‘olon.
1876-y. 3-mart-Qo‘qon xonligi tugatildi.
1875-y. – Avliyootada birinchi rus qishlog‘i tashkil etildi.
1878-1919-yy. – Turkistondagi jadidchilik harakatining yirik vakil
Mahmudxo’ja Behbudiy yashagan yillar.
1878-1931-yy. – Jadidchilik harakatining tashkilotchilaridan biri Munavvar
Qori Abdurashidxon o‘g‘li yashagan yillar.
1879-y. – Toshkentda birinchi paxta tozalash zavodi ishga tushdi.
1881-y. – Go‘ktepa qal’asi bosib olindi va mudofaachilar butunlay qirib
tashlandi.
www.ziyouz.com kutubxonasi
511

1882-1883-уу. – podsho hukumati Turkiston general-gubcmatorligi ma’muryati faoliyatini tekshirish uchun F.K.Girs boshchiligida komissiyajo‘natdi.
1882-1885-yy. – Farg‘ona vodiysida dehqonlar harakati.
1884-y. – Toshkentda birinchi rus- tuzem maktabi ochildi.
1885-y. – Buxoroda Rossiya siyosiy agentligi tashkiloti ochildi.
1886-y. 12-iyun – Turkiston oMkasini boshqarish “Nizomi” kuchga kirdi. 1886-y. – Mullaqordan boshlangan temir yo‘l Marvgacha yetkazildi. 1886-y. – Farg‘onada birinchi paxta tozalash zavodi ishga tushdi. 1886-1939-yy. – Jadidchilik harakatining yirik namoyondasi Fitrat
yashagan davr.
1889-y. – Turkistonda Rossiya Markaziy banki bo‘limi ochildi.
1892-y. – Toshkent qo‘zg‘oloni.
1894-1940-yy. – 0‘zbek romanchiligining asoschisi Abdulla Qodiriy
yashagan yillar.
1896-1938-yy. – Taniqli davlat arbobi Fayzulla Xo‘jayev yashagan davr. 1897-y. – Andijonda birinchi yangi usul maktabi ochildi.
1898-y. 17-may – Andijonda Dukchi Eshon qo‘zg‘oloni.
1900-y. – ’’Ustoidi avval” alifbo kitobi nashr etildi.
1900-1906-yy. – Toshkent-Orenburg temir yo‘li qurib ishga tushirildi. 1909-y. – Toshkentda Munavvar Qori boshchiligida Jamiyati xayriya
tuzildi.
J910-y. -Yosh buxoroliklar partiyasi vujudga keldi.
I912-y. – Toshkentda Sapyoriar qo‘zg‘oloni. 1913y.-Toshkentdajadidlarning Taraqqiyparvarlar”tashkilotituzildi. 1914-y. 26-iyul – Turkistonda favqulodda holat e’lon qilindi.
1914-y. – Xivada Yosh xivaliklar partiyasi shakllandi.
1916-y. 4-iyul – Xo’jand qo‘zg‘o]oni.
1916-y.iyul- Toshkentqo‘zg‘oloni.
1916-y. iyul – Jizzax qo‘zg‘oloni.
1917-y. 28-fevral – Rossiyada fevral inqilobi g ‘alaba qozondi.
1917-y. 13-mart – Toshkentda “Sho‘roi lslomiya” tashkiloti tuzildi.
1917-y. 16-23 aprel – Butunturkiston musulmonlarining I qurultoyi boMib,
unda Turkiston musulmonlari kengashi tashkil etildi.
1917-y. 26-aprel – Xiva xonligida Majlis (mahkamayi adliya) tuzildi.
1917-y. iyun – ”Sho‘roi Ulamo” tashkiloti tuzildi.
1917-y.17-20-sentyabr – Toshkentda Turkiston va. Qozog‘iston
musulmonlarining qurultoyi bo‘lib, unda “Ittifoqi muslimin” tuzildi.
512
www.ziyouz.com kutubxonasi

1917-y. 1-noyabr – Toshkentda bolsheviklar zo’ravonlik bilan hokimiyatni egalladi.
1917-y.26-28-noyabr – Qo’qonda Butunturkiston musulmonlarinirig favqulodda IV qurultoyi bo’ldi va Turkiston Muxtoriyati hukumati tuzildi.
1918-y.22-fevral – Turkiston Muxtoriyati hukumati qizil askarlar va dashnoqlar tomonidan tor-mor etildi.
1918-y.fevralning oxiri – Tiirkistonda sovet tuzumiga qarshi istiqlolchilik harakati boshlandi.
1918-y.mart – ’’Kolesov yurishi” bo‘ldi va Buxoro amirligi bilan Turkiston respublikasi o‘rtasida Qiziltepa bitimi imzolandi.
1918-y.30- aprel – Turkiston avtonom sovet respublikasi tuzildi. 1919-y.mart – Turor Risqulov rayisligida Turkiston o’lkasi musulmonlar
byurosi tuzildi.
1919-y.9-aprel – Junayidxon bilan sovet Rossiyasi o’rtasida Taxta bitimi
imzolandi.
1919-y.22-oktyabr – Madaminbek boshchiligida Farg‘ona muvaqqat
muxtoriyat hukumati tuzildi.
1920-y.2-fevral – Sovet hukumati qo‘shinlari Xiva shahrini bosib oldi va
Xiva xonligi tugatildi.
1920-y.26-aprel – Xorazm Xalq Sovet Respublikasi tuzilganligi e’lon
qilindi.
1920-y.3-may – Shermuhammadbek boshchiligida Turkiston-turk mustaqil
islom jumhuriyati tuzildi.
1920-y.2-sentyabr – Turkfront qo’mondoni M.Frunze boshchiligidagi qizil
askarlar Buxoro shahrini ishg’ol qildi va Buxoro amirligi tugatildi. 1920-y.6-8-oktyabr – Buxoro Xalq Soveti Respublikasi tuzildi. 1921-y. avgust – Buxoroda Turkiston Milliy Birligi tashkiloti tuzildi. 1923-y.mart – 0 ‘rta Osiyo iqtisodiy Kengashi tuzildi. 1925-y.l3-fevral – 0 ‘zbekiston SSR tuzildi.
1925-y.fevral – Qoraqalpog‘iston avtonom viloyati (Qozog’iston a SSR tarkibida) tuzildi.
1925-1929-yy. – 0 ‘zbekistonda yer-suv isiohoti o’tkazildi. 1927-y. – 0 ‘zbekiston SSR Konstitutsiyasi qabul qilindi.
1927-y. – ’’Hujum” kompaniyasi boshlandi.
1929-y.oxiri – Munavvar Qori boshchiligidagi “Milliy istiqlol” tashkiloti
a’zolari qatag’on qilindi.
1930-1932-yy. – 0 ‘zbekistonda o‘ziga to‘q xo‘jaliklar “quloq” sifatida
tugatilib, qishloq xo‘jaligini kollektivlashtirish amalga oshirildi.
513
www.ziyouz.com kutubxonasi

1932-y.mart – 0 ‘zbekiston SSR MIK huzurida Fanlar komiteti tashkil qilindi.
1934-y.mart – O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasi tuzildi.
1935-y. – Turkiston mintaqasida istiqiolchilik harakati magMubiyatga
uchradi.
1937-y.23-mart – Qoraqalpog‘iston ASSR Konstitutsiyasi qabul qilinib,
OQASSR O’zbekiston tarkibiga kirdi.
1937-1938-yy. – Mustabid sovet rejimi 0 {zbekistonda ommaviy ravishda
qatag’onlar o‘tkazdi.
!939-y.1-avgust-15- scntyabr – Katta Farg’ona kanali qazildi. 1941-y,22-iynn-1945-y.9-may – 0 ‘zbekiston xalqlari Germaniya
fashizmiga qarshi urushda ishtirok etdilar.
1943-y.4-noyabr – O’zbekiston Fanlar akademiyasi tashkil etildi. 1943-1944-yy. – O’zbekistonga qrim tatarlari, chechenlar, ingushlar,
bolqarlar, pontiya greklari va mesxeti turklar ko’chirildi.
1944-y.yanvar- Respublika paxtakorlarining birinchi qurultoyi. 1949-1952-yy. – Ko‘pgina mashhur o’zbek ijodiy ziyolilari asossiz
qatag’on qilindilar.
1950-60-yy. – O‘zbekistonda qo’riq va bo‘z yerlami o’zlashtirish choralari
ko’rildi.
1951-1954-yy. – Toshkent botanika bog’i yaratildi.
1956-y.5 noyabr – O’rta Osiyoda birinchi Toshkent telemarkazi ishga
tushdi.
1958-1960-yy. – Jarqoq – Buxoro – Samarqand – Toshkent magistral gaz
quvuri qurildi.
1959-1965-yy. – 450 dan ziyod sanoat korxonalari ishga tushirildi.
1963-y. – Buxoro-Ural gaz quvuri ishga tushirildi.
1965-y. – Amu-Buxoro kanali qurildi.
!966-y.26-aprel – Toshkent shahrida kuchli zilzila bo’ldi.
1967-y. – Dunyodagi eng uzun 0 ‘rta Osiyo-Markaz gaz quvuri qurildi. 1969-y. – ’Tashavtomash” zavodi bazasida Toshkent traktor zavodi barpo
etildi.
1977-y.6-noyabr – Toshkent metropolitenining birinchi navbati ishga
tushdi.
1984-1989-yy. – ’’Paxta ishi” natijasida O’zbekistonda o’n minlab kishilar
qatag’on qilindi.
1985-1990-yy. – Qayta qurish yillari
1989-y.2l4>ktyabr – ’’O’zbekiston SSRning davlati tili haqida”gi Qonun
qabul qilindi.
514
www.ziyouz.com kutubxonasi

1990-y.24-mart – I.A.Karimov 0 ‘zbekiston SSR Prezidenti etib sayiandi. 1990-y.20-iyun – O ‘zbekiston SSR Oliy Soveti “Mustaqillik
Deklaratsiyasi”ni qabul qildi.
1991-y.31-avgust – 0 ‘zbekiston Oliy Kengashi “0 ‘zbekiston
Respublikasining Davlat Mustaqilligini e’lon qilish to‘g‘risida” Qonun
qabul qildi.
1991-y.l-sentyabr – O’zbekiston Respublikasining Mustaqillik kuni deb
e’lon qilindi.
1991-y.l-noyabr – 0 ‘zbekiston xalq demokratik partiyasi tashkil topdi. 1991-y.l8-noyabr- 0 ‘zbekiston Respubiikasi Davlat bayrog’i tasdiqlandi. 1991-y.29-dekabr – I.Karimov muqobillik asosida 0 ‘zbekiston
Respublikasining Prezidenti etib sayiandi.
1992-y.l4-yanvar – 0‘zbekiston Respubiikasi Qurolli kuchlari tashkil
etildi.
1992-y.2-mart – 0 ‘zbekiston BMT a?zoligiga qabul qilindi.
1992-y.may – ’’Vatan taraqqiyoti” partiyasi tashkil topdi.
1992-y.2-iyul – 0 ‘zbekiston Respubiikasi Davlat gerbi qabul qilindi. 1992-y.28-noyabr – O’zbekiston Markaziy Osiyo davlatlari Iqtisodiy
hamkorlik tashkilotining a’zosi bo’ldi.
1992-y.8-dekabr – O’zbekiston Respubiikasi Konstitutsiyasi qabul qilindi. 1992-y.lO-dekabr – 0 ‘zbekiston Respubiikasi Davlat madhiyasi qabul
qilindi.
1993-y. – 0 ‘zbekiston-AQSh hamkorligida oltin qazib olish bo’yicha
“Zarafshon-Nyumont” qo’shma korxonasi tashkil etildi.
1993-y.7-may – 1va 11darajali “Sog‘lom avlod uchun” ordeni ta’sis etildi. 1994-y.5-may – ”0‘zbekiston Qahramoni” unvoni va “Oltin yulduz”
medali ta’sis etildi.
1994-y.5-may – ’’Mustaqillik ordeni”, “Do’stlik” ordeni hamda “Jasorat” va
“Shuhrat” medallari ta’sis etildi.
1994_y. 1-iyul – 0 ‘zbekiston Respublikasining milliy valyutasi-So‘m
muomalaga kiritildi.
1995-y.l8-fevral – ’’Adolat” sotsial-demokratik partiyasi tashkil topdi. 1995-y.29-mart – O’zbekiston Respubiikasi referendumini o‘tkazuvchi
Markaziy komissiya referendum yakunlari to‘g‘risida qaror qabul qilib, unda O’zbekiston Respubiikasi Prezidenti I.A.Karimovning vakolat muddati umumxalq ovoz berishi natijasida 1997-yildan 2000-yilgacha uzaytirildi.
1995-y.6-may – ’’Mehnat shuhrati” I va II darajali “Shon sharaf” ordenlari ta’sis etildi.
515
www.ziyouz.com kutubxonasi

1995-y.3- iyun – 0 ‘zbekiston “Xalq birligi” harakati tashkil topdi.
1996-y. – Amir Temur yili.
1996-y.26-aprel – ’’Amir Temur” ordeni ta’sis etildi.
1996-y.19-iyul – Asakada “O’z DEU avto’’ zavodining rasmiy ochilishi
bo‘ldi.
1996-y.28-avgust – Samarqand va Shahrisabz shaharlari “Amir Temur”
ordenlari bilan mukofotlandi.
1996-y.21-oktyabr – Toshkentda Ozarbayjon, QozogMston, Qirg‘iziston,
Turkiya, Turkmaniston va O’zbekiston Respublikalari Prezidentlari oliy
darajadagi uchrashuvida Toshkent Deklaratsiyasi imzolandi. 1997-y.oktyabr – Buxoro va Xiva shaharlarining 2500 yilligi nishonlandi. 1997-y. – Prezident I.A.Karimovning “0 ‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida:
xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari5′ asari
nashr etildi.
1998-y.28-dekabr – Fidokorlar partiyasi tashkil topdi.
1998-y. – I.A.Karimovni ‘Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q” nomfi kitobi
nashrdan chiqdi.
1998-y.24-oktyabr – Ahmad al-Farg‘oniyning 1200 yillik yubileyi tantanali
ravishda nishonlandi.
1998-y.23-oktyabr – lmom al-Buxoriyni 1225 yilligi nishonlandi. 1999-y.15-mart – 0 ‘zbekiston va Turkiya hamkorligida “Sam Koch avto”
korxonasi ishga tushdi.
1999-y.24-aprel – 0 ‘zbekiston Gruziya, Ozarbayjon, Ukrayina, Moldoviya
a’zo bo‘lgan, hozirda “Guuam’’ deb yuritiladigan iqtisodiy tashkilotga
a’zobo‘Idi.
1999-y.5-noyabr – Vatandoshimiz, mo‘g‘ullarga qarshi kurashgan
Jaloliddin Manguberdining Xiva tuprog’ida 800 yillik yubileyi
nishonlandi.
1999-y. – LA.Karimovning “0 ‘zbekiston buyuk kelajak sari” nomli kitobi
nashrdan chiqdi.
2000-y.9-fevral – Shahrisabzda Amir Temurning tavalludi nishonlandi. 2000-y.l4- aprel – ”Vatan taraqqiyoti” va “Milliy tiklanish” partiyasini
qo‘shma qurultoyi bo’lib o‘tdi. Ikki partiya birlashib, “Fidokorlar milliy
demokratik partiyasi” tuzildi.
2000-уЛ 2-may – Toshkentning Yunusobod mavzeida istiqlol
kurashchiiariga atab “Shahidlar maydoni” ochildi.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *